November – Groepen in het verleden en heden

Ongekende verdeeldheid in combinatie met de Covid-crisis hebben de samenkomst van mensen met verschillende opvattingen drastisch veranderd. Met de Amerikaanse verkiezingen deze maand en de toenemende onrust in Europa met betrekking tot de Covid-maatregelen ontstaat meer dan ooit het belang om in de medemens te verdiepen. Mensen zijn vaker thuis. Ze zien en horen waar ze zelf op zoeken. De belevingswereld neemt als gevolg daarvan af. Daarbij komt ook dat de geletterdheid in Nederland onder jongeren af lijkt te nemen, waardoor in de toekomst mogelijk nog meer culturele segregatie plaats gaat vinden.

Deze maand staat daarom in het teken van groepen mensen in de geschiedenis, en hoe het omgaan met mensen en groepen tekenend is voor het heden en de toekomst. De recensies die verschijnen deze maand zullen raken aan het ‘andere’, zoals vorige maand met de Maand van de Geschiedenis de aanzet is gegeven. Nu zal geschiedenis in de literatuur centraal staan, en hoe in een verdeelde tijd het lezen over verschillende denkbeelden en groepen het begrip voor eenander doet versterken, waardoor samenleven op cultureel vlak wellicht een positieve inval krijgt.

Het belang van de historische nadruk op iets als ‘een groep’ komt in meer van mijn teksten naar voren. De nawerking van bepaalde denkbeelden zeggen iets over de collectieve aspecten van samenlevingen. Op het individu krijgen definiërende structuren ontegenzeggelijke macht. Deze maand lees je over dergelijke structuren, die op veel mensen invloed heeft, tot op de dag van vandaag. Zo bespreken we de recent verschenen bundel Slavernij in Oost en West: hoe ‘slavernij vooral een systeem was van macht en onderwerping’. We bespreken De oorlog tegemoet, over Nederlanders die ervoor kozen te vechten aan de kant van de Republikeinen in de Spaanse Burgeroorlog tussen 1936 en 1938. En we bespreken De ontdekking van Urk, waarin journalist Matthias Declercq ‘doordringt tot de kern van deze door de buitenwereld zo onbekende gemeenschap’.